جلال مصطفوى كاشانى

45

دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى )

192 چنين مىخوانيم : « كشور فرانسه در سال 1974 براى 4050 بيمار مبتلا به بىكفايتى مزمن كليه كه بوسيلهء همودياليز ، در مراكز عمومى و خصوصى يا در خانه‌ها ، مورد درمان قرار گرفته‌اند ، مبلغ 551695000 فرانك فرانسه جديد خرج كرده است . » با يك حساب ساده ، به آسانى مىتوان دريافت كه اگر براى 4050 تن بيمار مبلغ 551695000 فرانك خرج شود براى يك بيمار مبلغ 136220 فرانك به مصرف رسيده است . بىكوچك‌ترين شك با چنين مبلغ گزاف و باورنكردنى كه براى يك فرد مبتلا به نارسايى كليه خرج مىشود همهء مبتلايان به اين بيمارى خطرناك ، مخصوصا مستمندان ، هرگز نخواهند توانست از چنين وسيلهء گرانبهاى همودياليز استفاده كنند و دولت فرانسه هم‌چنان بودجه‌اى گزاف ندارد كه همهء گرفتاران به نارسايى كليه را با اين وسيله درمان كند و به ناگزير اين بينوايان بىدرمان مانند و جان خود را از دست بدهند . از اين گذشته ، اگر بفرض محال معجزه‌اى به وقوع پيوندد و همهء مردم توانگر شوند و عموم مبتلايان به نارسايى كليه ، در كشور فرانسه يا كشورهاى ديگر جهان ، بوسيلهء همودياليز درمان شوند ، دربارهء نارسايى كبدى چه خواهند كرد و اذين عضو اصيل پيكر را كه موظف به خنثى كردن سموم است چگونه خواهند توانست درمان كنند ؟ از آنچه ياد شد ، براى صاحب‌نظران و محققان كوچكترين شك باقى نماند كه موضوع دارو و عوارض سمى ناشى از آن ، امروزه مسأله‌اى بسيار غامض و مشكل و در كليهء محافل پزشكى جهان مطرح است و بايد براى آن راه چاره‌اى انديشيد و مشكل را به نحوى حل كرد . بيادآورى نياز است كه زهرآگينيها و مسموميتهاى مربوط به داروها اصولا بر دو نوع است : يكى مسموميت مطلق « 34 » و آن هنگامى است كه كسى به خودكشى پردازد و مقدارى خيلى زياد مثلا چندين برابر مقدار مجاز « 35 » از آن دارو بخورد . در اين صورت در مورد سموم قوى و داروهاى شديد الاثر مسموميت حاد پيدا خواهد كرد و غالبا به مرگ او منجر خواهد شد . اين نوع مسموميت در بحث ما مطرح نيست . ديگرى مسموميت دارويى است كه آن را مسموميت نسبى « 36 » گويند و امروزه در جهان پزشكى مورد بحث و نقد قرار دارد . زيرا ، بىاستثناء در عموم كسانى كه در مصرف داروها افراط مىكنند اعضاء خنثىكنندهء سموم ، بويژه كبد و غدد فوق كليوى و اعضاء دفع‌كنندهء سموم ، بخصوص كليه‌ها ، كم‌كم خسته و فرسوده شود و قدرت مقاومت خود را در برابر سموم از دست بدهد و ميزان تحمل آنها پايين آيد و به عبارت ديگر نتواند داروها را تحمل كند . كليه‌ها بويژه به دو دليل برابر مسموميتهاى دارويى از پا درآيد : 1 - نسبت به وزن كليه ، خونى بيشتر در آن جريان دارد ازاين‌رو مقاديرى زيادتر

--> ( 34 ) . Toxiciteabsolu . ( 35 ) . Dose Therapeutique . ( 36 ) . Toxiciterelative .